Jak chronić maszyny i urządzenia w czasie mrozów?

Zima w Polsce potrafi zaskoczyć temperaturami sięgającymi -1°C, a w górach i na wschodzie kraju nawet -15°C. Niskie temperatury, wilgoć oraz cykle zamarzania i rozmrażania mogą poważnie uszkodzić maszyny budowlane, rolnicze, pojazdy, agregaty prądotwórcze czy instalacje zewnętrzne. Odpowiednie przygotowanie przed sezonem oraz właściwa ochrona w trakcie mrozów pozwalają uniknąć kosztownych napraw i nieplanowanych przestojów.

Dlaczego mróz jest tak groźny dla maszyn?

Mróz wpływa jednocześnie na wiele elementów sprzętu. Płyn chłodzący może zamarznąć i rozerwać blok silnika. Olej gęstnieje, co utrudnia rozruch i przyspiesza zużycie pompy oleju. Akumulatory tracą nawet 50–60% mocy przy –15°C. Woda w układach hydraulicznych i sprężonego powietrza zamarza, blokując zawory. Uszczelnienia gumowe twardnieją i pękają, a metal kurczy się, powodując luz i wycieki.

Jak przygotować maszynę przed sezonem zimowym?

Prace przygotowawcze najlepiej rozpocząć już jesienią. Najważniejsze kroki to:

• Wymiana płynu chłodzącego na taki o temperaturze krzepnięcia co najmniej –35°C (optymalnie –37°C lub niższej).
• Zastosowanie oleju silnikowego i hydraulicznego o niższej lepkości (np. 5W-30 zamiast 15W-40; hydraulika HVLP 32 zamiast HL 68).
• Kontrola stanu akumulatora – jeśli ma ponad 4 lata, warto wymienić na nowy.
• Dodanie do paliwa dodatku przeciwparafinowego (dla ON) i utrzymanie pełnego zbiornika, by ograniczyć kondensację wody.
• Oczyszczenie i zabezpieczenie antykorozyjne wszystkich odsłoniętych elementów metalowych.
• Wymiana filtrów powietrza – wilgoć może je zatkać w kilka godzin.

Jak bezpiecznie uruchamiać maszynę w mrozie?

Rozruch przy –25°C to największe obciążenie dla silnika w ciągu roku. Oto siedem zasad:

1. Podgrzewaj silnik podgrzewaczem bloku (webasto, podgrzewacz elektryczny 230 V) przez minimum 2 godziny.
2. Używaj eteru startowego tylko w ostateczności – może rozerwać tłoki.
3. Włącz światła i odbiorniki na 30–60 sekund przed rozruchem – pobudzi akumulator.
4. Kręć rozrusznikiem maksymalnie 10 sekund, następnie odczekaj co najmniej minutę.
5. Nie dodawaj gazu przez pierwsze 3–5 minut po uruchomieniu – olej musi się rozgrzać.
6. Kontroluj temperaturę oleju hydraulicznego – pracuj na wolnych obrotach, aż osiągnie +20°C.
7. Po zakończeniu pracy zostaw silnik na biegu jałowym przez 5 minut – turbosprężarka zdąży się schłodzić.

Czy inwestować w dodatkowe zabezpieczenia?

Kilka rozwiązań znacząco podnosi niezawodność:

• Podgrzewacze płynu chłodzącego i oleju (230 V lub na paliwo).
• Ogrzewanie kabiny i fotele z funkcją grzania – operator mniej spieszy się przy rozruchu.
• Termoizolacyjne maty na maskę i akumulator.
• Automatyczne smarowanie centralne – smar nie zamarza w przewodach.
• Czujniki temperatury z powiadomieniem SMS – przydatne na budowach i w bazach maszyn.

Ochrona maszyn zimą to nie tylko przetrwanie, lecz świadome działanie zmniejszające ryzyko awarii nawet o 80–90%. Kluczowe jest jesienne przygotowanie, odpowiednie przechowywanie oraz delikatny rozruch przy niskich temperaturach. Inwestycja w płyny zimowe, podgrzewacze i regularne kontrole zwraca się wielokrotnie w postaci mniejszych przestojów i niższych kosztów napraw. Mróz nie musi oznaczać postoju – wystarczy wiedzieć, jak go oswoić.

 

 

Autor: Adrian Szymczak